Nationaal Register Mobiel Erfgoed

Zeepunter KU12



REGISTER
Registernummer1.001.3208
INLEIDING
 
 Foto: Stichting Behoud Zeepunter “KU12 Anna Maria”
ObjectaanduidingZeepunter KU12
Categorie/klassevisserij
Soort objectZeilend visserijschip
TypeZeepunter
Bouwjaar1914
Ontwerper(s)Jan en Jacob Huisman, Ronduite (Overijssel).
Producent(en)Huisman op de Ronduite.(Wanneperveen)
In 1884 schreef de scheepstimmerman Jan Jans Huisman zich in bij de Kamer van Koophandel in Meppel. Door W, Huisman & zonen werden van 1884 tot 1971 in Ronduite houten schepen gebouwd. Na de eerste wereldoorlog werden vissersschepen, waaronder Vollenhoofse bollen gebouwd. Nadat in 1932 de afsluitdijk gereedgekomen was, legde de werf zich toe op de jachtbouw. In deze periode werden Vollenhoofse bollen en Staverse jollen als jacht gebouwd, naast vele Beulakermeerkruisers. Wolter Huisman kwam in 1944, op 13-jarige leeftijd, bij zijn vader in het bedrijf. Vanaf 1954 ging het bedrijf zich specialiseren op de bouw van stalen schepen. Na nog enkele jaren aan staalbouw te hebben gedaan, ging de werf in 1964 met veel succes over op de bouw van schepen van aluminium. In 1971 verhuisde de werf naar Vollenhove. Thans: Royal Huisman Shipyard te Vollenhove.
Gebruiker(s)Gebouwd voor visser Gerrit Doedel te Kuinre, daarna verschillende eigenaren, thans: Stichting Behoud Zeepunter KU12 Anna Maria.

Periode gebruik

van 1914 tot en met 1930

Regio gebruikOorspronkelijk als visserschip op de Zuiderzee, daarna als pleziervaartuig met Nederland als vaargebied.
Opmerkingen inleidingDoor het afsluiten van de Zuiderzee was het gedaan met de palingvisserij. Het schip is in gebruik genomen als pleziervaartuig en voorzien van een dek en kajuit.

BESCHRIJVING
FunctieDe KU12 is één van de twee overgebleven Kuunder zeepunters die als vissersschip op de Zuiderzee hebben gevaren. De KU11 (die een eigen eigenaarsgeschiedenis kent) vaart in de open vissermanuitvoering, de KU12, ten gevolge van de aanleg van de Afsluitdijk en het einde van de Zuiderzeevisserij, als plezierjacht. Als zodanig is het schip uniek, heeft historische waarde. Het is een Varend Monument®, Varend Erfgoed.
Het oorspronkelijke schip is gebouwd voor visser Gerrit Doedel te Kuinre, voor de palingvisserij op de Zuiderzee. Mede door de komst van de Afsluitdijk was de palingvisserij niet langer lonend. Voor Gerrit Doedel is op grond van de Zuiderzeesteunwet een uitkering aangevraagd. Het schip kreeg, voorzien van een dek en kajuit, een functie als pleziervaartuig.

TechniekGaffelgetuigd zeilschip, met grootzeil, fok en kluiver. Thans voorzien van een Vetus Diesel MC2C5, 11 pk, 2005
BouwwijzeGladboordig, platboomd, ‘in de zak’ gebouwd. Eikenhout.
In tegenstelling tot de meeste schepen met een gladde huid, waarbij de huidplanken tegen elkaar aan worden gebouwd (karveelbouw) op het spantgeraamte, wordt de punter net als overnaadse schepen traditioneel ‘in de zak’ gebouwd. Na het vlak worden eerst de huid en de stevens gemaakt, pas daarna worden de spanten aan de binnenzijde aangebracht. Het voordeel van dit scheepstype is dat het robuust en zeewaardig is en goed bruikbaar voor ondiepe visgronden.
VormEen zeepunter is van origine een slank open vissersbootje van de oostwal van de Zuiderzee. Kenmerkend zijn de vlakke bodem, de rechte sterk hellende, ‘vallende’ stevens en de hoekige spanten. De voor- en achtersteven lopen uit in een punt. Aangehangen roer. Kluiverboom. De twee oorspronkelijke zeezwaarden zijn vervangen door ronde zijzwaarden. Vooronder voor opslag. Berghout rondom. Bij de KU12 zijn de lijnen van de zeepunter goed herkenbaar.
Opmerkingen beschrijvingStrijkbare mast.
Op de romp het visserijnummer: KU12.
Prinswerk met de tekst ‘Anna Maria’.
Op het helmhout een liggende koe.

Lengte 8,90 meter, breedte 2,50 meter, diepgang 0,70 meter.
Grootzeil: bruin dacron, 20 m2. Fok: Bruin katoen, 6 m2. Kuiver: wit katoen, 4 m2. Mast: 9 meter.
Hoogte boven water 0,30 meter


GESCHIEDENIS
GeschiedenisHet oorspronkelijke schip is gebouwd in 1914, bij Huisman op de Ronduite, in de buurt van Giethoorn, voor visser Gerrit Doedel uit Kuinre. Het was een open schip, bestemd voor de palingvisserij. Omdat Kuinre op de lage wal (oostzijde) van de toenmalige Zuiderzee lag, moesten deze scheepjes wel goede zeeschepen zijn.
Hoe lang de KU 12 gebruikt is als visserman is onbekend, maar de voltooiing van de Afsluitdijk heeft beslist een grote rol gespeeld in het einde van de KU12 voor de visserij.
Pas na de tweede wereldoorlog duikt het schip weer op in Den Helder, reeds voorzien van een mahoniehouten kajuit, in het bezit van een officier van de Koninklijke Marine. Het schip wordt dan gekocht door de heren Valk en Zijlstra.
In 1950 restaureert de heer Van der Veen uit Leeuwarden het schip, de thuishaven was toen Grouw. ln 1956 werd de heer Piet de Jong eigenaar, hij voorziet het schip van een zeilkiel en verwijdert de zwaarden. Hij verkoopt haar in 1959 aan de heer Van Willigenburg.
In 1965 is de heer P. Bokhoven uit Gouda eigenaar, hij brengt het schip weer in een originele staat, zonder kiel en met zwaarden. De KU12 wordt dan met plaquettenummer 428 onder de naam ‘Weagendounser’ (Fries voor ‘Golvendanser’) opgenomen in het Stamboek Ronde en Platbodemjachten.
Bokhoven verkoopt het schip in 1970 aan de fotograaf Corstiaan van Rouendal uit Amsterdam.
In 1973 komt het schip door bemiddeling van Gait Berk (schrijver van Het Punterwezen) in bezit van de heer Oosting uit Utrecht die het plan heeft het schip, in stadia, volledig te restaureren. Die (grondige) restauratie werd afgerond in 1978. Het dek en de kajuitopbouw blijven met zekerheid behouden.

Wat er precies met de romp is gebeurd is vooralsnog niet helemaal duidelijk.

Bij de restauratie door scheepswerf Vos (thans Wildeboer-Vos) in Giethoorn werden -volgens de overlevering- de mallen van het schip overgenomen, omdat de oorspronkelijke mallen in 1971 bij de verhuizing van Huisman van de Ronduite naar Vollenhove verloren waren gegaan. Om welke reden en met welk doel is niet echt duidelijk.
In een (aan de hand van opmerkingen van de heer Klaus Roding) gereconstrueerde versie van de geschiedenis wordt de oude romp van de KU12 in 1975 door Harm Breman uit Almelo, die te boek staat als een eigenaar van de KU11, gekocht en in de oorspronkelijke open vissermanuitvoering gerestaureerd.

Een telefoongesprek met Jan Corporaal uit Zwartsluis leert dat hij rond 1986 eigenaar wordt van een schip met de naam KU11. Corporaal verkoopt de KU11, die dan (alweer?) dringend aan restauratie toe is, in 1989 op zijn beurt aan de Stichting Kuinre in Promotie. De KU11 is door deze stichting gerestaureerd en ligt nu in de haven van Kuinre.

In 1982 wordt de heer Luyerink eigenaar van de KU12, die haar in 1986 verkoopt aan de heer Haccou uit Vorden.
In 1989 wordt de heer Henoch Bos uit Kortenhoef eigenaar, hij laat het schip renoveren bij scheepswerf Brandsma in Augustinusga. Onder andere worden kajuit (mahonie wordt vervangen door eiken), dek, giek en kluiverboom vernieuwd, de mast gerepareerd en voorzien van een toplicht. ln 1992 worden ook de zwaarden door Brandsma vervangen. In 1993 worden alle lijken van de zeilen vernieuwd door Zeilmakerij Vreeken te Loosdrecht.

In 1996 worden mevrouw Joke Spannenburg en de heer Hugo Grimmelius uit Leiden eigenaar. Datzelfde jaar breekt de mast. Deze wordt vervangen door de firma Brasker uit Zoeterwoude.
In 1997 volgt een algehele opknapbeurt bij Punterwerf Schreur in Giethoorn.
Rond 2003 wordt een nieuw dacron grootzeil gemaakt door Molenaar in Grou.
In 2005 is een nieuwe (diesel)motor geplaatst.
Het schip is tot 2015 bij Punterwerf Schreur in onderhoud geweest.

In 2017 is het schip voor onderhoud naar scheepstimmerwerf De Hoop in Workum gebracht, maar een restauratie bleek noodzakelijk.
Eind 2017 is het schip bij de Federatie Varend Erfgoed Nederland geregistreerd als Varend Monument®.
Eind 2018 is de Stichting Behoud Zeepunter “KU12 Anna Maria” opgericht.
Het schip wordt eigendom van de Stichting.

ILLUSTRATIES
Additioneel beeld 1
Foto: Stichting Behoud Zeepunter “KU12 Anna Maria”
Additioneel beeld 2
Foto: Stichting Behoud Zeepunter “KU12 Anna Maria”
MEER INFORMATIE
Informatie bij/viaStichting Behoud Zeepunter
“KU12 Anna Maria”
Poelgeeststraat 20a
2316 XL Leiden
BronnenSpiegel der Zeilvaart van juli-aug. 2014.
https://www.ku12.nl
Externe linkshttps://www.ku12.nl/geschiedenis-van-de-ku12/

http://rven.info/schip.aspx?=3208

https://www.ssrp.nl/stamboek/schepen/anna-maria-ku12
Opmerkingen informatieKU 12 Anna Maria is ingeschreven in het Register Varend Erfgoed Nederland onder nummer 3208. En ook bij de SSRP met Plaquettenummer 428.
HUIDIGE EIGENDOM
Soort eigendomCollectie bedrijf of instelling
Naam organisatieStichting Behoud Zeepunter “KU12 Anna Maria”
Opmerkingen eigendomInformatie:
Contactpersoon:
Mw J.M.L. Spannenburg, voorzitter
Poelgeeststraat 20a
2316 XL LEIDEN
071 5222509
E-mail: voorzitter@ku12.nl
Website: https://www.ku12.nl
Stamboek: https://www.ssrp.nl/stamboek/schepen/anna-maria-ku12

De Culturele ANBI-status is door belastingdienst toegekend en er worden fondsen aangeschreven en donateurs gezocht om de restauratie te bekostigen. Er worden vrijwilligers gezocht om te helpen bij het onderhoud, het zeilen en het opleiden van platbodemzeilers.
WAARDESTELLING
Cultuurhistorische waarde
Status
Motivatie
Waardering doorCommissie
Opmerkingen
Authenticiteit
Status
Motivatie
Waardering doorCommissie
Opmerkingen
MCN - CIME
Sluiten en terug naar zoekresultaten NRME Home Mobiele Collectie Nederland