Nationaal Register Mobiel Erfgoed

Leyland LVB - Den Oudsten / Nefkens 55



REGISTER
Registernummer3.501.035
INLEIDING
 
 Foto: Wim Vink
ObjectaanduidingLeyland LVB - Den Oudsten / Nefkens 55
Categorie/klasseAutobussen
Soort objectDieselbus
TypeStadsbus

Serie

41-60

Merk

Leyland

Model

Leyland LVB 668

Uitvoering (1)

Den Oudsten

Bouwjaar1980
Ontwerper(s)Chassis: Verheul
Carrosserie: Den Oudsten
Producent(en)Chassis: Leyland (Mechelen, België)
Carrosserie: Den Oudsten (Woerden)
Gebruiker(s)Henri Nefkens NV/BV, Amersfoort;
NV Verenigde Autobusdiensten (VAD), Apeldoorn

Periode gebruik

van 1980 tot en met 1992

Regio gebruikGemeente Amersfoort
Opmerkingen inleidingKenteken: 10-VB-19
BESCHRIJVING
FunctiePersonenvervoer (stadsvervoer)
TechniekMotor: 6-cylinder ondervloer dieselmotor
Versnellingsbak: half-automatisch (elektro-pneumatisch bediende 4-versnellingsbak met vloeistofkoppeling)
Remsysteem: luchtdruk
Capaciteit: 42 zitplaatsen
BouwwijzeStalen chassis met aparte carrosserie, bestaande uit een metalen framewerk met polyester beplating
VormMiddelgrote stadsbus met horizontale motor in het midden onder de vloer, dubbele instap voor de vooras en uitstap voor de achteras. Strak gevormde carrosserie volgens het toenmalige standaardmodel van Den Oudsten.
Zitplaatsen op dubbele banken (grote capaciteit).
Kleuren: blauwe onderzijde en lichtgrijze raampartij en dak. Gestileerd bedrijfslogo op de zijkanten. De merknaam "Leyland" op ongebruikelijke wijze in grote witte letters op het front.
GESCHIEDENIS
Geschiedenis
[Samenvatting:] Sinds eind 1946 verzorgde de firma Henri Nefkens de stadsbusdienst in Amersfoort, dat daarvoor als opvolger van de paardentram al eerder particulier en gemeentelijk busvervoer had gekend. Na ruim 36 jaar ging per 1 januari 1983 de stadsdienst over in de handen van streekververvoerder VAD. En daarmee ook de laatste door Nefkens aangeschafte serie van 20 stadsbussen (nummers 41-60). Deze waren in de jaren 1976-1980 gebouwd door Den Oudsten, op een speciaal Leyland-chassis. Daarmee kan deze serie worden beschouwd als de laatste ontwikkeling in Nederland van de Leyland-stadsbus. In 1992 kon de SVA een van deze bussen, de 55, overnemen van de VAD. Na korte tijd werd de bus, die inmiddels rondreed in de "streekgele" kleur, weer teruggebracht in zijn oorspronkelijke blauw/witte staat. In die vorm houdt hij de herinnering hoog aan één van de laatste particuliere stadsdiensten in Nederland.

Lees volledige tekst
ILLUSTRATIES
Additioneel beeld 1
Foto: Ferry Bosman
Additioneel beeld 2Niet ingevoerd
MEER INFORMATIE
Informatie bij/viaStichting Veteraan Autobussen
Bronnen* M. Wallast: Autobussen in Nederland (Rijswijk, 1987)
* D. Jack: The Leyland Bus (1984/1992)
* P. Kennett: Leyland (World Trucks no. 14, Cambridge, 1983)
* A. Slager (red.): Den Oudsten 50 jaar (Woerden, 1976)
* P. van der Meer: De Gele Rijders, de standaardstreekbussen in Nederland, bouwjaar 1967-1988 (Alkmaar, 2004)
* J.H. Reeskamp: Het autobusbedrijf van de N.V. Nefkens te Amersfoort (in tijdschrift Streek- en stadsvervoer, jaargangen 1952, nr. 11).
* Beschrijving in "De Veteraanbus" (mededelingenblad van de SVA), nrs. 140/143
Externe linksStichting Veteraan Autobussen

De Nederlandse Standaard Streekbus (door John Veerkamp)
HUIDIGE EIGENDOM
Soort eigendomBehoudsorganisatie
Naam organisatieStichting Veteraan Autobussen (SVA)
WAARDESTELLING
Cultuurhistorische waarde
StatusB
MotivatieCulturele biografie

Historische context
Vanaf ongeveer 1900 bezaten de grote steden en vaak ook de middelgrote steden een eigen vervoerbedrijf. In de overige middelgrote steden en in de wat kleinere steden werd het stedelijk vervoer óf verzorgd door een streekvervoerbedrijf, óf door een particuliere ondernemer. Amersfoort heeft een rijke geschiedenis gekend met diverse ondernemers die gebruik maakten van paardenomnibussen, paardentrams of bussen met een verbrandingsmotor. Amersfoort was toen nog wat te klein om stadsvervoer te kunnen rechtvaardigen en na korte of wat langere tijd verdween de onderneming weer. Rond 1930 begon Amersfoort wat groter te worden en achtte het gemeentebestuur het wenselijk over stadsvervoer te beschikken en nam zij het initiatief tot oprichting van de N.V. Amersfoortsche Autobusdienst. Dit bedrijf ontwikkelde zich wel goed, maar strandde in 1943 op een gebrek aan brandstof en bussen.
In 1946 benaderde de bekende Amersfoortse onderneming Henri Nefkens het gemeentebestuur met een voorstel voor een stadsdienst. Men kwam in recordtijd tot overeenstemming en binnen een maand ging de stadsdienst van start. Er was toen natuurlijk ook grote behoefte aan, want particuliere vervoermiddelen waren nog uiterst schaars. Amersfoort groeide snel en de stadsdienst groeide mee.
Financieel werd de exploitatie van een stadsdienst steeds moeilijker, de overheid moest bijpassen. Dat verdroeg zich steeds minder met een particulier bedrijf en uiteindelijk ging de stadsdienst in 1983 over naar de VAD, de Verenigde Autobusdiensten.

Type
De HN 55 is een stadsbus met een voor een dergelijke bus vrij groot aantal zitplaatsen (42), met een dubbele instap voor de vooras en een dubbele uitstap voor de achteras en motor onder de vloer. Het chassis is een aangepaste versie van het oorspronkelijk door Verheul voor lijndienstbussen en touringcars ontwikkelde LVB-chassis met gebruikmaking van Leyland-componenten. Verheul bestond echter niet meer, het chassis werd vervaardigd in de Leyland fabriek in België. Het voor een stadsdienstbus wat lange chassis werd ingekort, in het midden en achteraan wat korter, maar de vooroverbouw wat langer om een ruime instap te creëren. De bus kreeg niet het front van de Leyland-Den Oudsten bussen, maar het front van de toenmalige standaard-streekbussen, die op een DAF-chassis werden gebouwd. De laatst geleverde Nefkens-bussen waren meteen de laatste vertegenwoordigers van de Nederlandse Leyland-stadsbussen.

Object
In de periode 1976 - 1980 had Nefkens een serie van 20 bussen in gebruik genomen, nrs 41 - 60. Deze werden bij de overname door de VAD in 1983 overgeschilderd in het toen bijna universele 'openbaar vervoer geel'. Ze bleven wel in Amersfoort.

Object als erfgoed
In 1992 raakten de wagens uitgediend, maar liefhebbers zagen het belang van het bewaren van een 'Nefkens' bus in en verwierven de 55. Deze bus werd teruggebracht in de 'Nefkens' kleuren: blauwe onderzijde en lichtgrijze raampartij. Het is de enige bus die resteert van de 'Nefkens' vloot.

Representatiewaarde

Schakelwaarde
Het object heeft in exploitatieve en technische zin schakelwaarde door de toepassing van de in kleinere steden nog niet gebruikelijke brede dubbele instap.

IJkwaarde
De HN 55 heeft geen bijzondere ijkwaarde omdat hij alleen zijn eigen serie van 20 stuks representeert en verder volledig past in de toenmalige ontwikkelingen.

Symboolwaarde
De bussen van Nefkens hadden een grijze onderkant, blauwe flanken en een lichtgrijze raampartij en dak. Jaren lang was deze naam en kleurcombinatie beeldbepalend voor Amersfoort en de Nefkens 55 behoorde tot de laatste serie die die kleuren heeft gedragen.
Het object staat symbool voor de steden met een eigen, door een particulier bedrijf uitgevoerde, stadsdienst. En voor het teloorgaan daarvan door steeds grotere financiële problemen en de eisen die de subsidiërende overheid stelde.

Zeldzaamheid

De Henri Nefkens 55 is de enige stadsbus in de collectie van de SVA die afkomstig is van een particuliere vervoerder en één van de weinige die er in totaliteit van die categorie nog resteren. De bus heeft dus een vrij hoge mate van zeldzaamheid.

Staat van het object

Het object verkeert in rijdbare en presentabele staat (stand 2011).

Ensemblewaarde

Niet van toepassing.

Presentatiepotentieel

Door zijn opvallende, met Amersfoort gedurende ruim 35 jaren verbonden kleuren heeft de HN 55 in die plaats een duidelijk presentatiepotentieel. Voor de kenner representeert hij de particuliere stadsvervoerder. Daarmee bezit de bus een tamelijk hoog presentatiepotentieel.

Cultuurhistorische waarde

De bus staat model voor de door een particulier bedrijf uitgevoerde stadsdienst en voor de overgang van die bedrijven naar het streekvervoer. Tevens vertegenwoordigt hij de laatste versie van de Leyland-stadsbus. Dit zijn duidelijke elementen in de Nederlandse vervoersgeschiedenis. Daarmee heeft de bus een duidelijke cultuur-historische waarde, al kan hij de topstatus niet halen door het overwegend plaatselijke belang.
Waardering doorCommissie
Opmerkingen
Authenticiteit
Status
Motivatie
Waardering doorCommissie
Opmerkingen
MCN - CIME
Sluiten en terug naar zoekresultaten NRME Home Mobiele Collectie Nederland